Wat is niet-aangeboren hersenletsel (NAH)?
Welke oorzaken en klachten komen vaak voor? Waarom stagneert herstel soms?
Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) kan je leven ingrijpend veranderen. Veel mensen herkennen dat ze vóór hun letsel moeiteloos konden werken, plannen, prikkels verwerken en activiteiten combineren, maar dat dit na het letsel ineens veel moeilijker gaat. Deze pagina legt helder uit wat NAH precies is, welke klachten vaak voorkomen en waarom herstel soms zo langzaam verloopt.
Wat is NAH?
NAH staat voor niet-aangeboren hersenletsel. Dat betekent dat de schade aan het brein is ontstaan ná de geboorte. Het kan plotseling optreden, bijvoorbeeld door een val of beroerte, of geleidelijk door ziekte of zuurstoftekort.
NAH is geen diagnose op zichzelf, maar een verzamelterm voor verschillende oorzaken die leiden tot verstoring van hersenfuncties.
Oorzaken van NAH
Veelvoorkomende oorzaken zijn:
Hersenschudding of trauma, bijvoorbeeld door een val, klap of ongeluk.
Post-commotioneel syndroom (PCS): langdurige klachten na hersenschudding.
Herseninfarct (beroerte): afsluiting van een bloedvat.
Hersenbloeding: scheuren van een bloedvat.
Hersenkneuzing: beschadiging van hersenweefsel.
Zuurstoftekort, bijvoorbeeld door reanimatie of complicaties bij narcose.
Ontstekingen, zoals encefalitis of meningitis.
De aard en ernst van de klachten verschillen per oorzaak, maar veel patronen komen overeen.
Veelvoorkomende klachten bij NAH
Hoewel elke vorm van NAH uniek is, zijn er klachten die veel mensen herkennen:
Vermoeidheid
Een diepe, allesoverheersende mentale en fysieke moeheid die niet past bij de activiteit die eraan voorafging.
Overprikkeling
Geluid, licht, drukte of cognitieve taken komen harder binnen en zorgen sneller voor overbelasting.
Cognitieve problemen
moeite met concentratie
geheugenproblemen
trager denken
moeite met plannen, schakelen en overzicht houden
Vertraagde informatieverwerking
Het tempo van het brein ligt lager, waardoor gesprekken, taken en prikkels meer energie kosten.
Wisselende belastbaarheid
Je kunt de ene dag meer dan de andere dag, zonder duidelijke reden.
Emotionele veranderingen
Prikkelbaarheid, sneller huilen, minder stressbestendig of problemen met reguleren van emoties.
Waarom blijven klachten vaak zo lang bestaan?
Het brein heeft tijd en herhaling nodig om te herstellen. Toch herkennen veel mensen dat de vooruitgang na een tijdje stagneert. Dit komt onder andere doordat:
het brein in een beschermstand blijft en daardoor prikkels als te intensief ervaart;
de prikkelfiltering verstoord is, waardoor alledaagse activiteiten overweldigend zijn;
de netwerken minder goed samenwerken, zoals denken + bewegen of aandacht + planning;
de stressniveaus verhoogd blijven, wat herstelprocessen blokkeert;
het herstel onvoldoende wordt geactiveerd in dagelijkse routines.
Herstel stopt dus niet omdat het ‘op’ is, maar omdat het brein nieuwe, gerichte prikkels nodig heeft.
Hoe werkt herstel van NAH bij NeuroRC?
Het hersteltraject van NeuroRC berust op onder andere op neuroplasticiteit: we gaan uit van het vermogen van hersencellen om nieuwe verbindingen te maken en bestaande netwerken opnieuw te organiseren.
Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer het brein doelgericht geactiveerd wordt, er meerdere hersengebieden tegelijk worden gestimuleerd én er ruimte is voor rust en herstel. Bovendien werken we eraan dat je stressregulatie op orde is, want ook dit is een belangrijk onderdeel van herstel.
Zonder gerichte stimulatie kan het brein in een soort stilstand blijven hangen, dus: ‘use it or lose it’. Neurale paden die niet gebruikt worden, verdwijnen langzamerhand. Door ze te blijven gebruiken, of opnieuw aan te leggen, worden de verbindingen weer sterk en actief.
Wanneer is aanvullende hulp zinvol?
Veel mensen zoeken opnieuw hulp wanneer:
verbetering uitblijft na eerdere revalidatie;
werken of studeren niet lukt door vermoeidheid of overprikkeling;
het dagelijks leven veel meer energie kost dan voorheen;
de belastbaarheid wisselvallig blijft;
er behoefte is aan intensieve begeleiding en duidelijke opbouw.
In ons vrijblijvend adviesgesprek brengen we samen in kaart welke factoren herstel belemmeren en welke aanpak voor jou het meest passend is.
