Vermoeidheid is één van de meest voorkomende en meest beperkende klachten na niet-aangeboren hersenletsel (NAH). Het gaat om een diepe, allesoverheersende mentale en fysieke uitputting, die niet in verhouding staat tot de inspanning die eraan voorafging. Veel mensen ervaren dat zelfs kleine taken, zoals een gesprek, een boodschap, of een korte wandeling, al te veel kunnen zijn.
Wat is vermoeidheid bij NAH?
De vermoeidheid die optreedt na NAH is geen ‘gewone’ vermoeidheid. Het is vermoeidheid die ontstaat door verstoorde hersenprocessen. Je merkt dit doordat:
je snel 'leegloopt';
langere hersteltijd nodig hebt;
slapen en rust nemen onvoldoende helpen;
taken die vroeger vanzelf gingen, nu veel inspanning kosten;
je belastbaarheid van dag tot dag wisselt.
Het voelt vaak alsof je brein en lichaam tegelijk uitgeput raken.
Waarom is vermoeidheid bij NAH
zo intens?
Om vermoeidheid bij NAH te begrijpen, is het belangrijk te weten wat er kan veranderen in het brein.
1. Prikkelverwerking kost meer energie
Netwerken die prikkels filteren en verwerken, werken minder efficiënt. Hierdoor moet het brein harder werken (alternatieve paden gebruiken) om dezelfde informatie te verwerken.
2. Denken en bewegen vragen meer bewuste aandacht
Taken die voorheen automatisch gingen, vereisen nu bewuste sturing. Daardoor verbruik je meer mentale energie.
3. Het tempo van het brein ligt lager
Je schakelt minder snel tussen activiteiten. Daardoor stapelen prikkels en inspanning zich eerder op.
4. Het stresssysteem en autonome zenuwstelsel is vaak ontregeld
Een verhoogde stressactivatie maakt het moeilijker om te herstellen. Het brein en je stressysteem blijven ‘aan’ staan, zelfs in rust. Ook herstelreacties lijken hierdoor vertraagd.
5. Inflammatie en immuun activiteit
Onderzoek suggereert dat NAH kan leiden tot chronische milde ontsteking in de hersenen. Ontstekingssignalen beïnvloeden de energieverdeling en kunnen direct bijdragen aan vermoeidheid.
6. Psychologische factoren
Vermoeidheid wordt ook beïnvloed door psychologische factoren zoals, angst, depressieve klachten, frustratie over functieverlies en piekeren over herstel.
7. Rust alleen is niet genoeg
Veel mensen proberen vermoeidheid op te lossen door meer te rusten. Dit pakt soms de functionele ontregeling niet echt aan. Denk aan je energiebalans, doorbloedings-problemen, prikkelverwerking, problemen met het autonome zenuwstelsel of problemen in het oog- en evenwichtssysteem. Zonder geleidelijke activering/training leer je niet optimaal ‘terugschakelen’. Daarbij kan langdurige inactiviteit leiden tot verminderde conditie, verhoogde stressrespons, hypersensitiviteit en een slechter slaapritme.
Hoe voelt NAH-vermoeidheid in het
dagelijks leven?
Hoewel het per persoon verschilt, herkennen veel mensen:
moeite om gesprekken te volgen;
het gevoel van ‘mist in het hoofd’;
instorten na relatief kleine taken;
prikkelbaarheid of emotionele reacties bij overbelasting;
moeite om overzicht te houden;
langzame hersteltijd na inspanning;
wisselende belastbaarheid, zonder duidelijke oorzaak.
Het is belangrijk om te weten dat deze ervaringen normaal zijn binnen NAH en dat er manieren zijn om hiermee om te gaan.
Waarom lukt het niet om over de
vermoeidheid heen te komen?
Vermoeidheid na NAH is geen kwestie van conditie of motivatie. Als je te veel pusht, raakt het brein overbelast en volgt er een terugval. Dit noemen veel mensen een ‘crash’.
Het brein na NAH werkt niet goed onder druk. Het herstelt juist bij consistente opbouw, voorspelbaarheid, balans tussen inspanning en rust, en oefeningen die herstelprocessen activeren.
Hoe werken we bij NeuroRC aan het
verminderen van vermoeidheid?
Er is geen snelle oplossing, maar er zijn wel manieren die het herstel ondersteunen.
1. Activatie voor de juiste hersenstaat
Lichte fysieke activatie helpt het brein om efficiënter aan taken te beginnen.
2. Gerichte neuroplasticiteitstraining
Het idee is dat het brein leert om ‘effectievere’ routes aan te leggen, door denken, bewegen en prikkelverwerking te combineren.
3. Consolidatie (diepe rust)
Gerichte rustmomenten zorgen ervoor dat nieuwe hersenverbindingen worden versterkt.
4. Ademhaling en stressregulatie
Een rustiger zenuwstelsel betekent meer ruimte voor herstel.
5. Leefstijl en ritme
· regelmatige slaappatronen;
· rustige dagindeling;
· voorspelbare structuur;
· bewuste keuzes in voeding en beweging.
6. Klein beginnen, consequent opbouwen
Niet harder werken, maar anders werken. Opbouw op maat is essentieel.
Hoe kan NeuroRC helpen?
Bij NeuroRC pakken we samen je vermoeidheid aan met een intensief traject dat bestaat uit:
activatie van lichaam en brein;
trainen van aandacht, prikkelverwerking en tempo;
herstellen van balans in het zenuwstelsel;
versterken van herstel via consolidatie;
leefstijl- en ademhalingsbegeleiding.
Veel cliënten ervaren tijdens dit proces meer energie, een stabielere belastbaarheid en minder terugvallen.
