Weer aan het werk na NAH of post-COVID: wat werkt echt?

De gevolgen van NAH en post-COVID op het werkvermogen 

Voor veel mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) of post-COVID voelt de weg terug naar werk vaak als iets onmogelijks. Van de mensen met langdurige post-COVID-klachten werkt 17% minder dan het gebruikelijke aantal uren, 9% is volledig ziekgemeld en 6% is gestopt met werken (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu [RIVM], 2024). Bij NAH keert slechts 40% van de mensen binnen twee jaar terug naar werk, vaak in een aangepaste of andere functie (van Velzen, 2009).  

Wendy Haisma en Ellen Koldijk, ergotherapeuten in opleiding aan de Hanzehogeschool, hebben een onderzoek gedaan waaruit blijkt dat terugkeer naar werk mogelijk is voor deze groep patiënten. Ondanks dat zij gemiddeld al 2,2 jaar (post-COVID) tot 3,6 jaar (NAH) klachten hebben. 

Belangrijkste uitkomsten: 

• 61% van volledig uitgevallen deelnemers is binnen een jaar weer aan het werk. 

• Het werkvermogen (sWAI) verbetert met 3 punten. 

• Het aantal gewerkte uren stijgt van een mediaan van 6 naar 20 uur per week. 

Welke onderdelen van de neuroplasticiteitstraining ervaren deelnemers als helpend? 

In het kwalitatieve deel van deze studie geven deelnemers aan dat het neuroplasticiteitstraject meer oplevert dan alleen een toename in werkvermogen en werkuren. De praktische handvatten uit het traject, zoals de aangeleerde ABC-ritmes en de leefstijladviezen, zijn volgens deelnemers een belangrijke ondersteunende factor voor werkhervatting. Deze factoren ondersteunen werkhervatting, evenals de behoefte zich nuttig te maken en regie te ervaren in hun werk. Voor sommigen leidt dit zelfs tot bewuste loopbaankeuzes die beter aansluiten bij hun huidige mogelijkheden en wensen.  

Van ‘moeten herstellen’ naar regie behouden 

Door het traject en de ziekteperiode daarvoor stellen deelnemers andere prioriteiten in hun leven. Werk en privé vinden een nieuwe balans en er worden andere keuzes gemaakt in de carrièreplanning. Eigen regie in werkuren en werktempo wordt genoemd als bevorderende factor voor werkhervatting. Dit onderstreept dat niet alleen vermindering van klachten belangrijk is voor succesvolle werkhervatting, maar ook persoonlijke veerkracht en de mate waarin de werkomgeving ruimte biedt voor eigen regie.  

Minder klachten, meer motivatie

Het onderzoeksdesign van deze studie zorgt ervoor dat een causale relatie tussen de neuroplasticiteitstraining en de verbetering op klachtenniveau en werkvermogen niet aangetoond kan worden. Volgens de deelnemers draagt de training echter wel bij aan een vermindering van klachten, het aanleren van nieuwe strategieën en een verschuiving in werkattitude en motivatie, die kunnen leiden tot een toename van werkvermogen en werkuren. De behandeling wordt op die manier als helpend ervaren bij de arbeidsre-integratie, met als doel duurzame verandering in inzetbaarheid.  

Aanbevelingen voor de praktijk 

Wat werkgevers kunnen doen om duurzame werkhervatting te ondersteunen 

Uit onderzoek naar werkhervatting bij mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en post-COVID komen een aantal belangrijke aandachtspunten naar voren voor werkgevers. 

Vroegtijdige ondersteuning kan mogelijk uitval voorkomen 

Langdurige uitval maakt het moeilijker om terug te keren naar werk. Vroege ondersteuning kan mogelijk bijdragen aan een betere terugkeer naar werk.  

Werkhervatting vraagt om maatwerk 

In het onderzoek komt naar voren dat de mogelijkheid tot flexibiliteit, maatwerk en eigen regie in het werk een belangrijke factor zijn voor werkhervatting. Daarom is het aan te bevelen om de werkgever te betrekken in het traject, zodat de omstandigheden voor werkhervatting geoptimaliseerd kunnen worden.  

Gezonde werkritmes verdienen aandacht 

Structuur, herstelmomenten en leefstijl lijken belangrijke factoren in duurzaam herstel. Medewerkers kunnen baat hebben bij ondersteuning vanuit de werkgever om gezonde werkritmes ook op langere termijn vol te houden. 

Betrek de juiste expertise 

Professionals, zoals ergotherapeuten, kunnen ondersteunen bij vraagstukken rondom cognitieve belastbaarheid, energiemanagement en de balans tussen werkbelasting en herstel. Dit kan helpen om werkhervatting realistischer en duurzamer vorm te geven. 

Blijf kijken naar de lange termijn 

Herstel bij NAH en post-COVID kan grillig verlopen en vraagt tijd. Werkgevers die ruimte bieden voor geleidelijke opbouw en periodieke evaluatie vergroten de kans op duurzame inzetbaarheid. 

Deze inzichten onderstrepen dat succesvolle werkhervatting niet alleen afhangt van de medewerker zelf, maar juist ook van een werkomgeving die eigen regie, een gezonde leefstijl en de juiste werkritmes faciliteert.