Werk als breintraining: hoe de werkvloer herstel ondersteunt

We denken vaak dat herstel iets is dat éérst moet worden afgerond voor iemand weer aan het werk kan. Eerst beter worden, dan weer meedoen. Maar wat als die volgorde omgekeerd kan worden? Binnen de aanpak van NeuroRC wordt werk niet gezien als de eindstreep van herstel, maar als een actief onderdeel ervan. Terugkeren naar de werkvloer — op de juiste manier en in het juiste tempo — is zelf een vorm van breintraining. 

De werkvloer als cognitieve oefenruimte 

Herstel van hersenfuncties na hersenletsel of post-COVID vraagt om gerichte prikkels. De neuroplasticiteitstraining van NeuroRC begint daarmee in een gecontroleerde setting: het brein wordt fysiek geactiveerd via neuro-HIIT en ademhaling, vervolgens uitgedaagd met cognitieve taken, en daarna krijgt het rust om te consolideren. Dit ABC-ritme — Activeren, Breintraining, Consolideren — vormt de kern van het traject. 

De werkplek is de volgende stap in datzelfde proces. Werk vraagt het brein om informatie te verwerken, prioriteiten te stellen en sociaal te functioneren. Wanneer dat gebeurt binnen de kaders van zelfregie en voldoende rustmomenten, functioneert elk werkblok als een training voor het brein.  

Verbetering in werkvermogen na neuroplasticiteitstraining

Ergotherapeuten in opleiding W. Haisma en E. Koldijk van de Hanzehogeschool Groningen hebben met een mixed-methods design onderzocht hoe de neuroplasticiteitstraining van NeuroRC bijdraagt aan werkhervatting. Uit de resultaten blijkt dat het werkvermogen met gemiddeld 3 punten stijgt (op een schaal van 0-10, gemeten met de short work ability index) en dat het aantal werkuren toeneemt met 6 uur per week. Naast deze objectieve, significante verbeteringen, blijkt uit interviews met de deelnemers dat het traject voor hen op meerdere vlakken heeft bijgedragen aan het verbeterde werkvermogen: 

• minder klachten zoals vermoeidheid 

• betere tolerantie voor prikkels 

• praktische handvaten zoals ABC-ritmes en leefstijladviezen 

• betere balans tussen werk en privé 

Een holistisch kader voor werkhervatting en duurzame inzetbaarheid 

De auteurs halen het 'Huis van Werkvermogen' van Ilmarinen (2019) aan om uit te leggen hoe de neuroplasticiteitstraining bijdraagt aan duurzaam herstel: 

“De onderste verdieping, fysieke en mentale gezondheid, vormt het fundament van werkvermogen, en wordt versterkt door de afname van klachten zoals vermoeidheid, cognitieve klachten en prikkelintolerantie. De tweede verdieping, kennis en competentie, is beïnvloed door het leren van nieuwe strategieën zoals de ABC-ritmes, en door meer inzicht in het eigen lichaam. Dit vergroot zelfregie en competentie, waardoor deelnemers werktaken en vaardigheden weer konden oppakken of zelfs uitbreiden. De derde verdieping, werkattitude en motivatie, laat verschuivingen zien waarbij presteren minder belangrijk werd en er meer aandacht kwam voor zingeving, vrije tijd en familie. Tot slot laat de vierde verdieping, de arbeidssituatie, zien dat flexibiliteit in werkplanning en goede afspraken met de leidinggevende cruciaal zijn voor succesvolle re-integratie.  

Het dak van het huis, het werkvermogen, weerspiegelt de balans tussen belasting en belastbaarheid. Doordat het traject van NeuroRC inwerkt op meerdere verdiepingen van het huis, konden deelnemers het werk hervatten of zelfs uitbreiden. Dit laat zien dat het traject niet alleen klachten vermindert, maar ook bijdraagt aan duurzame inzetbaarheid in werk en aan kwaliteit van leven.” 

Van overleven naar eigen regie: duurzame inzetbaarheid 

Duurzaam herstel vraagt meer dan symptoomvermindering. Het vraagt om een andere verhouding tot werk: niet doordrukken tot de volgende crash, maar leren herkennen wanneer het genoeg is. Op de werkvloer oefent iemand precies dat: grenzen bewaken, energie verdelen, rustmomenten inplannen. 

Flexibiliteit en eigen regie in werktempo en werkuren blijken daarbij doorslaggevend. Deelnemers die goede afspraken konden maken met hun werkgever over pauzes en opbouw van uren, hervatten hun werk succesvoller dan degenen waarbij die ruimte ontbrak. Werk wordt zo een oefenomgeving voor belastbaarheid, mits de omstandigheden dat toelaten. 

Vroeg beginnen loont — maar later is niet te laat 

Een lange ziekteperiode heeft een negatieve invloed op de mogelijkheden tot terugkeer naar werk. Deelnemers aan het NeuroRC-traject waren gemiddeld 2,2 jaar (post-COVID) tot 3,6 jaar (NAH) ziek voor zij begonnen. 

Toch laat het onderzoek zien dat ook in die groep beweging mogelijk is. 61% van de volledig uitgevallen deelnemers is binnen een jaar na het traject weer aan het werk. Herstel is daarmee niet voorbehouden aan de vroege fase. Wie al lang stilstaat, kan alsnog stappen zetten. 

Werk is dus geen eindpunt van herstel. Het is een onderdeel ervan. De werkvloer biedt precies de prikkels die het brein nodig heeft om belastbaarheid en functioneren stap voor stap op te bouwen, ditmaal in het ritme dat tijdens het traject is aangeleerd. Activeren, Breintraining, Consolideren. Niet als uitzondering, maar als nieuwe gewoonte.